Το αρχοντικό Σωχωρίτη και η έτοιμη μελέτη

Από το συγκρότημα σώζεται (ακόμα) ένα τμήμα της μάντρας και η κεντρική οικία, κτισμένη με εμφανή οχυρωματική διάθεση.

Γράφει ο Λευτέρης Τηλιγάδας 

Το Αρχοντικό Σωχωρίτη, το οποίο αποκτήθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού το 1988, αφού είχε ήδη από το 1979 χαρακτηριστεί διατηρητέο ιστορικό μνημείο τέχνης, συγκαταλέγεται στα ελάχιστα σωζόμενα δείγματα της αστικής αρχιτεκτονικής του 19ου αιώνα στο Αγρίνιο, καθώς η εκτεταμένη καταστροφή των κτισμάτων της οθωμανικής περιόδου έχει στερήσει την πόλη από βασικά τεκμήρια της ιστορικής της συνέχειας, γεγονός που καθιστά τη διατήρησή του κρίσιμη για την κατανόηση της αρχιτεκτονικής, κοινωνικής και πολιτισμικής φυσιογνωμίας της εποχής, ιδίως αν ληφθεί υπόψη ότι τα εσωτερικά του διακοσμητικά στοιχεία διασώζουν αυθεντικά δείγματα λαϊκής τέχνης.

Η σημερινή κατάσταση εγκατάλειψης και προχωρημένης φθοράς, μέσα στην οποία το κτίριο παραμένει εκτεθειμένο σε άμεσο κίνδυνο δομικής κατάρρευσης, υπογραμμίζει με ιδιαίτερη ένταση τη σημασία της τεκμηριωμένης δημοσίευσης του αρχαιολόγου Νίκου Καπώνη με τίτλο «Το αρχοντικό Σωχωρίτη», η οποία παρουσιάστηκε στην ημερίδα «Η μνήμη του επαρχιακού αστικού τόπου και τοπίου: Το Αγρίνιο μέχρι τη δεκαετία του ’60», που διοργάνωσε το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων στο Αγρίνιο, στις 23 Σεπτεμβρίου του 2000 και δημοσιεύτηκε το 2003 στα πρακτικά της ημερίδας, σε έκδοση της Σχολής Διαχείρισης Φυσικών Πόρων και Επιχειρήσεων Αγρινίου, με γενική επιμέλεια της Κωνσταντίνας Μπάδα, επιμέλεια κειμένων της Μίρκας Παλιούρα και καλλιτεχνική επιμέλεια του Κωνσταντίνου Ιγνατιάδη, αποτελώντας έως σήμερα τη βασική επιστημονική αναφορά για την ιστορία, την αρχιτεκτονική αξία και τον ρόλο του μνημείου στη συλλογική μνήμη της πόλης.
Η δημοσίευση Καπώνη

Η οικία Σωχωρίτη, η οποία βρίσκεται στην οδό Κακαβιάς 9, εντάσσεται, σύμφωνα με τη δημοσίευση αυτή, στα ελάχιστα σωζόμενα κτίρια της πρώιμης μετεπαναστατικής περιόδου του Αγρινίου, δεδομένου ότι ο χαρακτηρισμός της ως ιστορικού μνημείου στηρίχθηκε τόσο στην αξία της ως αστικής κατοικίας του 19ου αιώνα όσο και στη διατήρηση διακοσμητικών στοιχείων που συνδέονται άμεσα με τη λαϊκή καλλιτεχνική παραγωγή της εποχής. Η αγορά της από το Υπουργείο Πολιτισμού, με πρόθεση τη στέγαση της 8ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, δεν συνοδεύτηκε ποτέ μέχρι σήμερα από ένα συνεκτικό πρόγραμμα συντήρησης, που θα εξασφάλιζε την προστασία της.

Τα διαθέσιμα ιστορικά στοιχεία για το κτίριο, σύμφωνα με τη δημοσίευση Καπώνη, παραμένουν περιορισμένα, ωστόσο είναι γνωστό ότι ανήκε στην οικογένεια Σωχωρίτη, η οποία εγκαταστάθηκε στο Αγρίνιο μετά την Επανάσταση του 1821, προερχόμενη από τη Σωχώρι της Ευρυτανίας, με πρώτο ιδιοκτήτη τον Αθανάσιο Σωχωρίτη, γεγονός που εντάσσει την ανέγερση του Αρχοντικού στο πλαίσιο της κοινωνικής συγκρότησης της πόλης κατά τις πρώτες δεκαετίες του ελληνικού κράτους.

Από το αρχικό συγκρότημα διατηρείται σήμερα ένα τμήμα μόνο του ψηλού περιβόλου, ο οποίος έφερε τυφεκιοθυρίδες και παρουσίαζε έντονο οχυρωματικό χαρακτήρα, στοιχείο που αντανακλά τις συνθήκες ανασφάλειας της περιόδου, ενώ η ίδια η κατοικία αποτυπώνει ανάλογη αμυντική λογική τόσο στη διάταξη όσο και στη μορφολογία της. Ο περίβολος, που πιθανότατα περιέβαλλε το σύνολο του οικοδομήματος και εκτεινόταν έως γειτονικές οδούς, διέθετε κεντρική τοξωτή πύλη στην ανατολική πλευρά, η οποία κατεδαφίστηκε σε μεταγενέστερη φάση, καθώς και μικρότερες εισόδους που εξυπηρετούσαν τη λειτουργία του συγκροτήματος.

Πηγή : agriniostories.gr