Γιατί η Αριστερά είναι σκεπτική απέναντι στο «αφήγημα» για το Ιράν

Γράφει ο Γιώργος Κατσιπάνος 

Κάθε φορά που η Δύση ανακαλύπτει ξαφνικά την έννοια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε μια συγκεκριμένη χώρα, η Αριστερά δεν έχει το δικαίωμα της αφέλειας. Ο σκεπτικισμός δεν είναι άρνηση της καταπίεσης· είναι πολιτική μνήμη. Και η μνήμη είναι το μόνο αντίδοτο στην επανάληψη της Ιστορίας ως τραγωδίας και φάρσας μαζί.

Το ιρανικό καθεστώς είναι αυταρχικό, θεοκρατικό και βαθιά κατασταλτικό. Αυτό δεν αμφισβητείται. Όμως η αλήθεια αυτή δεν ακυρώνει μια δεύτερη, εξίσου κρίσιμη: τα ανθρώπινα δικαιώματα έχουν μετατραπεί, εδώ και δεκαετίες, σε εργαλείο γεωπολιτικής νομιμοποίησης επεμβάσεων, κυρώσεων και αποσταθεροποιήσεων. Η Αριστερά γνωρίζει καλά ότι η ηθική γλώσσα της εξουσίας σπάνια είναι αθώα.

Η εμπειρία του Ιράκ, της Λιβύης, της Συρίας και του Αφγανιστάν έχει χαραχτεί βαθιά. Παντού προηγήθηκε μια παρόμοια ρητορική: αγανάκτηση, εικόνες φρίκης, επείγουσα ανάγκη «να γίνει κάτι». Το αποτέλεσμα δεν ήταν δημοκρατία, αλλά ερείπια, εμφύλιοι, προσφυγιά και μια νέα γενιά εξαρτημένων κρατών. Γι’ αυτό και η Αριστερά αντιμετωπίζει με δυσπιστία τη «σπουδή» της Δύσης να σωθούν λαοί που μέχρι χθες αγνοούνταν.

Ο σκεπτικισμός εντείνεται από την κραυγαλέα επιλεκτικότητα. Γιατί η ίδια ευαισθησία δεν εκδηλώνεται για τη Σαουδική Αραβία, την Αίγυπτο ή την Παλαιστίνη; Γιατί η καταστολή γίνεται πρόβλημα μόνο όταν αφορά καθεστώτα εκτός δυτικής σφαίρας επιρροής; Η επιλεκτική ηθική δεν είναι ηθική· είναι στρατηγική.

Η Αριστερά, επίσης, γνωρίζει ότι οι λαϊκές εξεγέρσεις δεν είναι ουδέτερες πολιτικά. Μπορούν να είναι γνήσιες και ταυτόχρονα αντικείμενο χειραγώγησης. Η ύπαρξη πραγματικής οργής δεν αποκλείει την απόπειρα καναλιζαρίσματος της προς κατευθύνσεις που εξυπηρετούν ξένα συμφέροντα. Το να το επισημαίνει κανείς αυτό δεν σημαίνει ότι υποτιμά τους αγωνιζόμενους ανθρώπους· σημαίνει ότι τους παίρνει στα σοβαρά.

Στον πυρήνα της αριστερής στάσης βρίσκεται η αρχή της αυτοδιάθεσης. Οι κοινωνίες δεν απελευθερώνονται με κυρώσεις που στραγγαλίζουν τους φτωχούς, ούτε με «ανθρωπιστικές» επεμβάσεις που διαλύουν κοινωνικούς ιστούς. Η αλληλεγγύη δεν μπορεί να ταυτίζεται με τη γεωπολιτική στρατηγική των ισχυρών. Ούτε με τη μετατροπή πραγματικών ανθρώπινων τραγωδιών σε επικοινωνιακά εργαλεία.

Η Αριστερά, λοιπόν, δεν σιωπά μπροστά στην καταπίεση στο Ιράν. Αρνείται όμως να μιλήσει με τη γλώσσα εκείνων που έχουν αποδείξει ότι δεν ενδιαφέρονται για την ελευθερία, παρά μόνο για τον έλεγχο. Αν υπάρχει μια συνεπής θέση, αυτή είναι η ταυτόχρονη απόρριψη τόσο του αυταρχισμού των καθεστώτων όσο και του «ανθρωπιστικού» ιμπεριαλισμού.

Ο σκεπτικισμός, τελικά, δεν είναι ουδετερότητα. Είναι θέση. Και είναι η μόνη θέση που επιτρέπει στην Αριστερά να μη γίνει ξανά χρήσιμη στην προετοιμασία της επόμενης καταστροφής.

ΥΓ Η φωτογραφία που τόσο κινήθηκε στα social media και υπάρχει στην αρχή του άρθρου ,δεν προέρχεται από το Ιράν,δεν σχετίζεται με ιρανική διαδήλωση, δεν απεικονίζει Ιρανές διαδηλώτριες, δεν είναι εικόνα “εξέγερσης κατά του θεοκρατικού καθεστώτος”
Τι είναι στην πραγματικότητα; Η φωτογραφία τραβήχτηκε στον Καναδά και δείχνει μια πολιτική διαμαρτυρία υπέρ του Ισραήλ Το πρόσωπο που καίγεται στο χαρτί είναι ο Αλί Χαμενεΐ, Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν Η πράξη έγινε στο πλαίσιο φιλοϊσραηλινής κινητοποίησης, όχι αντικαθεστωτικής εξέγερσης στο Ιράν